Pelplin. W bibliotece diecezjalnej odnaleziono nieznane kazania św. Augustyna

Pelplin znalazł się w centrum zainteresowania badaczy literatury wczesnochrześcijańskiej. W miejscowej bibliotece diecezjalnej zidentyfikowano dwa nieznane wcześniej kazania św. Augustyna z Hippony, jednego z najważniejszych autorów chrześcijańskiej starożytności.

Odkrycia dokonał prof. Christian Tornau z Uniwersytetu w Würzburgu, który w 2024 roku prowadził analizę średniowiecznego rękopisu. Chodzi o XII-wieczny kodeks, przechowywany obecnie w Pelplinie, a wcześniej związany z opactwem w Bad Doberan w Niemczech.

W manuskrypcie badacz odnalazł sześć kazań przypisywanych Augustynowi. Dwa z nich nie były dotąd znane nauce. Ich autentyczność miała zostać potwierdzona przez europejskich latinistów podczas specjalistycznego seminarium w Wiedniu w 2025 roku. Przy weryfikacji analizowano między innymi styl, budowę zdań, retorykę oraz charakterystyczne elementy języka autora.

Odnalezione teksty dotyczą fragmentu z Księgi Samuela, w którym król Saul zwraca się do wróżki, aby wywołać ducha proroka Samuela. Według opisu odkrycia Augustyn nie ogranicza się w kazaniach do prostego rozstrzygnięcia, lecz prowadzi słuchaczy przez możliwe interpretacje biblijnej sceny.

Sama droga rękopisu do Pelplina również jest istotna dla badaczy. Kodeks miał zostać przepisany w Dolnej Saksonii, a na Kociewie trafił dzięki powiązaniom cysterskim. W tle tej historii pojawia się także dawny katalog z 1412 roku, który wskazywał podobne rękopisy. Jego oryginał nie przetrwał, ponieważ spłonął podczas wojny trzydziestoletniej.

Kolejnym krokiem będzie przygotowanie krytycznej edycji odnalezionych tekstów. Publikacja ma się ukazać do końca 2026 roku nakładem CSEL, instytutu zajmującego się edycją łacińskich tekstów chrześcijańskich. Choć odkrycie jest mniejsze od znaleziska w Moguncji, gdzie natrafiono na kilkadziesiąt nieznanych pism, dla badań nad późnoantyczną egzegezą ma duże znaczenie.